Hacmi küçük, ufku büyük bir eser. Kısaca 64 sayfaya dünyaların sığdığı bir eser.

Sizlere Ova Sözlük adlı bir kitaptan bahsedeceğim. Simenit Yayıncılık tarafından Serdar Çevik imzalı bir kültür hizmeti.

Çarşamba ve Terme ilçeleri ova köyleri sözlüğü. Yazar böyle tanımlamış kitabı. Çarşamba ve Terme ağzı derlenmiş mümkün olduğu kadar. Yazar; takdim yazısında mütevazı bir giriş yapmış kitaba. Bu eseri vücuda getirme sebeplerini açıklamış. Hatta “ Daha güzelini yazmak her zaman mümkündür” gibi son derece mütevazı bir cümle kurarak bitirmiş takdim yazısını.

Kitapta yer alan kelimeleri dikkatle inceledim. Bir Perşembeli olarak buna benzer bir çalışmayı Perşembe’nin Okçulu köyü için yapmıştım. Tabii benim araştırmam sadece bir köy içindeydi ve araştırma o köy için yazdığım bir eserin sonuna ilaveydi. Yani tam manasıyla bir “Ağızlar Sözlüğü” değildi. Çünkü köyümün kitabını yazmıştım ve sadece 600 kelime ancak bulabilmiştim.

Biz gelelim eserimize.

Kitapta geçen bazı kelimeleri not aldım. Bunlardan hem Çarşamba’da hem de Perşembe’de ortak veya aşağı yukarı aynı olan kelimeler. Diğerleri ise sadece Çarşamba’da kullanılanlar. Sadece Çarşamba’da demekle yani Perşembe ilçesinde hiç olmayanları kastettim. Bunlar yakın çevrede kullanılmış olabilir.

Şimdi bazı kelimelere geçelim:

Atlama: Görgüsüz.

Bıdıl: Hamur Pazısı, zuvala.

Cöbür: “Gavşak” veya “gapçuk” da denilen fındığın posası. ( Perşembe’de “gavsuk veya gavsak” denir.

Çıkak: Kaynak. Genellikle “Su çıkağı” olarak kullanılır.

Dakanak: az bir borç.

Elik: geyik yavrus.

Gagıl: Kurumuş, sertleşmiş.

Hooç: Nişasta veya buğday unundan yapılan bazlama.

İzaan: kandırmak kastı, şaka.

Kez: Çelme

Mâlikülli: Etraflıca, genişçe.

Öçça: Öte taraf, karşısı.

Payalu: Kendini ağırdan satan.

Şantaralu: Süslü püslü.

Tıvuk: Mızmız, çabuk cayan, oyunbozan.

Yalkaç: serseri.

Kitapta bulunan bu kelimeler ilk defa duyduklarım. Bir de Perşembe ile ortak olan kelimeler var. Onlara da birkaç misal verelim.

Ortak olan bazı kelimeler: Badal, başşak, Bi cimcik, bi hammada, cin parmak, çivit, fetbaz, haçan, hapan ve ilistir gibi kelimeler.

Bunun yanında anlamları aynı yazılışlarında küçük farklar olan kelimeler de var.

Kitapta “azak” olarak geçen kelime Perşembe’de “gozak”, kitapta “cayıradak” olan kelime Perşembe’de “caydak”, kitapta “dağnamak” olarak geçen kelime Perşmebe’de “danamak” olarak söylenmektedir.

Milli kültürümüze önemli bir katkısı olan Ova sözlük adlı eserin yazarı Serdar Çevik’i bir kere daha tebrik ederim. Kültür hayatımıza kazandırdığı bu eser için de teşekkür ederim. Nice eserlere…